Admin 
Ölkədə sosial ədalətdən, əmək hüquqlarının qorunmasından və hər bir vətəndaşın bərabər imkanlara sahib olmasından danışılan bir vaxtda, bəzi dövlət strukturlarında və yerli idarəetmə orqanlarında baş verən rəzalətlər artıq bıçağı sümüyə dirəyib. Redaksiyamıza daxil olan çoxsaylı şikayətlər, aparılan araşdırmalar və real mənzərə bir acı həqiqəti ortaya qoyur: bəzi qurumlarda, xüsusən də paytaxt və regionlarda fəaliyyət göstərən bəzi Mənzil-Kommunal Təsərrüfatı Birliklərinidə (MKTB) işçilər arasında açıq-aşkar, rüsvayçı bir ayrıseçkilik mühiti hökm sürür.
Bu gün küçələri süpürən, zibilləri daşıyan, soyuqda-istidə şəhərin təmizliyi üçün canını qoyan fəhlə ilə, rəhbərliyin kölgəsində daldalanan “ərköyün” işçilər arasındakı uçurum artıq gizlədilə bilməyəcək dərəcədə böyüyüb. Bu, sadəcə idarəetmə qüsuru deyil; bu, fəhlənin alın tərinə, insanın ləyaqətinə və Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinə qarşı törədilən mənəvi bir cinayətdir!
“Bizimkilər” və “Gözümçıxdıya salınanlar”: MKTB-lərdə Kasta Sistemi
Bəzi Mənzil-Kommunal Təsərrüfatı Birliklərində sanki rəsmi dövlət qanunları deyil, yerli “feodalların” yazılmamış qanunları keçərlidir. İdarə rəhbərlərinin və ya şöbə müdirlərinin öz qohum-əqrəbalarını, tanışlarını işə götürərək onlara “toxunulmazlıq” statusu verməsi adi hala çevrilib.
Mənzərəyə diqqət edin: Eyni ştatda, eyni maaşla çalışan iki işçidən biri – rəhbərliyə yaxınlığı ilə seçilən şəxs – günün yarısını çayxanalarda keçirir, işə gecikir, hətta günlərlə işə gəlmir, lakin ayın sonunda maaşını tam və vaxtında alır. Digər tərəfdə isə heç bir arxası, dayağı olmayan, sırf evinə çörək aparmaq üçün boğazından kəsən yazıq fəhlə 5 dəqiqə gecikəndə xəbərdarlıq alır, ən ağır işlərə məhz o irəli verilir, az qala qul kimi istismar olunur.
Bu hansı ədalət tərəzisinə sığır? Bu hansı vicdanın məhsuludur? MKTB-lərdə yaradılan bu süni “kasta sistemi” aşağı təbəqə işçilərin psixologiyasını darmadağın edir, onları öz dövlətinə və gələcəyinə qarşı inamsızlığa sürükləyir.
Mükafatlar Kimə Paylanır? Alın Təri Tökənə, Yoxsa Yaltaqlıq Edənə?
Ayrıseçkiliyin ən rəzil forması isə özünü maddi həvəsləndirmə, mükafatların paylanması və ezamiyyət pullarının yazılması zamanı büruzə verir. Bayram günlərində, xüsusi tarixlərdə ayrılan mükafatlar rəhbərliyin gözü önündə olan, kabinetlərdə kağız qaralayan və ya müdirlərin şəxsi tapşırıqlarını yerinə yetirən “xüsusi statuslu” işçilərə şamil olunur.
Küçənin tozunu udan, yağışın altında asfalt döyən təmizlik işçilərinə isə ya qəpik-quruş qalır, ya da ümumiyyətlə heç nə verilmir. Üstəlik, iş şəraiti ilə bağlı şikayət etmək istəyən hər bir dürüst işçi dərhal “bəyənmirsən, ərizəni yaz çıx, çöldə işsiz çoxdur” təhdidi ilə qarşılaşır. İdarə rəhbərləri unudurlar ki, o oturduqları isti kreslolar rəiyyətə zülm etmək üçün deyil, vətəndaşa və dövlətə xidmət etmək üçün onlara etibar edilib!
Qanunlar Ayaqlar Altında: Əmək Məcəlləsi Kimin Üçündür?
Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin müvafiq maddələrində açıq-aydın qeyd olunur ki, işçilərin əməyinə görə hər hansı bir ayrıseçkilik qadağandır, eyni işi görən şəxslərə bərabər şərait və münasibət göstərilməlidir. Lakin görünən odur ki, bəzi MKTB-lərin rəhbərləri üçün bu maddələr sadəcə kağız parçasıdır.
İş qrafiklərinin ədalətsiz bölünməsi: Ağır növbələr, gecə növbələri və şənbə-bazar işləri hər zaman eyni “sahibsiz” işçilərin üzərinə yıxılır.
Sosial təminat fərqi: “Seçilmiş” işçilərin xəstəlik vərəqələri (bülleten) dərhal qəbul edilir və onlara güzəştlər olunur, sıravi işçilər isə xəstə halda belə işə gəlməyə məcbur edilir.
Psixoloji terror (Mobbinq): Öz hüququnu tələb edən, haqsızlığa səsini ucaldan işçilər sistemli şəkildə sıxışdırılır, rəhbərlik tərəfindən kollektiv içində alçaldılır və işdən çıxmağa məcbur edilir.
Bu Özbaşınalığa Kim Dur Deyəcək?
Mənzil-Komunal Təsərrüfatı Birliklərində baş verən bu dözülməz və tənqidəlayiq idarəetmə üsulu artıq gizli qala bilməz. Cəmiyyətdə rezonans doğuran bu məsələ aidiyyəti dövlət qurumlarının, Baş Prokurorluğun, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətinin nəzarətinə götürülməlidir.
Fəhlənin haqqını yeyən, işçilər arasında öz şəxsi maraqlarına görə fərq qoyan, insanları “özününkülər” və “yadlar” deyə bölən hər bir məmur cəzalandırılmalıdır! Dövlət büdcəsindən maliyyələşən idarələri öz şəxsi mülkü kimi idarə edənlərin maskası yırtılmalıdır.
Redaksiyadan: Biz bu mövzunu diqqətdə saxlayırıq və konkret adlar, faktlarla, işçilərin səsyazıları və sübutları ilə növbəti araşdırmalarımızı təqdim edəcəyik. Heç kim qanundan və ədalətdən üstün deyil. Səlahiyyətlərindən istifadə edib fəhləni əzənlər unutmasınlar ki, o kreslolar daimi deyil, amma etdikləri qanunsuzluqların hesabı mütləq soruşulacaq!
