Texnikanın bacarmadığını süpürgəçidən tələb edirlər? Bayram günü, yağış və külək altında işlədilən insanların haqqını kim qoruyacaq?

Yağış, güclü külək, bayram günü və ağır fiziki əmək… Mənzil-Kommunal Təsərrüfatı Birliyinin rəhbərliyi tərəfindən verildiyi bildirilən səsli göstəriş kommunal işçilərin hansı şəraitdə çalışdırıldığı barədə ciddi suallar yaradıb.

Şəhərin təmizliyi vacibdir. Ancaq bu təmizliyin hansı şəraitdə, kimin sağlamlığı və hansı əmək hüquqları hesabına təmin edilməsi də bir o qədər vacibdir.

Mənzil-Kommunal Təsərrüfatı Birliyinin rəhbəri tərəfindən paylaşıldığı bildirilən səs yazısında yağış nəticəsində asfalta yapışmış tullantıların xüsusi təmizləmə texnikası əvəzinə süpürgə ilə təmizlənməsi barədə göstəriş verildiyi anlaşılır.

Ortaya isə çox sadə, lakin olduqca ciddi bir sual çıxır:

Əgər xüsusi təyinatlı təmizlik texnikası belə yağışdan islanmış və asfalt örtüyünə yapışmış tullantıları təmizləməkdə çətinlik çəkirsə, bunu adi süpürgə ilə çalışan işçidən hansı məntiqlə tələb edirlər?

Məgər insan texnikadan daha dözümlü hesab olunur?

Məgər süpürgəçinin sağlamlığının, fiziki gücünün, təhlükəsizliyinin heç bir əhəmiyyəti yoxdur?

YAĞIŞIN ALTINDA İŞLƏYƏN İNSAN, KABİNETDƏN VERİLƏN GÖSTƏRİŞ…

İddialara əsasən, süpürgəçilər əlverişsiz hava şəraitində, yağış və külək altında işə cəlb edilir. Üstəlik, bu işlərin bayram günlərində də həyata keçirildiyi, işçilərin məcburi qaydada işlədildiyi və bayram günlərinə görə qanunvericiliyə uyğun əlavə ödənişlərin hesablanmadığı bildirilir.

Bu iddialar təsdiqlənərsə, qarşımızda sadəcə kommunal xidmətin təşkili ilə bağlı nöqsan deyil, işçilərin əmək hüquqlarına münasibətlə bağlı ciddi problem dayanacaq.

Sual olunur: İşçidən işi tələb edən rəhbərlik onun təhlükəsizliyini təmin etmək üçün nə edib?

Yağışlı və küləkli havada, nəqliyyatın hərəkət etdiyi yol kənarlarında çalışan süpürgəçilərin təhlükəsizliyi necə qorunur?

Onlar su keçirməyən iş geyimi, sürüşməyə qarşı ayaqqabı, işıqəks etdirən jilet və digər zəruri fərdi mühafizə vasitələri ilə təmin olunublarmı?

İşə başlamazdan əvvəl hava şəraiti və işin xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla risklər qiymətləndirilibmi?

Yoxsa bütün bunlardan daha vacib hesab edilən məsələ rəhbərliyin verdiyi tapşırığın istənilən şəraitdə yerinə yetirilməsidir?

BAYRAM GÜNÜ İŞ VARSA, ƏLAVƏ ƏMƏKHAQQI HARADADIR?

Məsələnin digər narahatedici tərəfi bayram günlərində əmək fəaliyyətinə cəlb olunma ilə bağlıdır.

Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 105-ci maddəsinə əsasən, 8 Noyabr – Zəfər Günü və 9 Noyabr – Dövlət Bayrağı Günü iş günü hesab edilməyən bayram günləridir.

Əmək Məcəlləsinin 164-cü maddəsi isə belə günlərdə görülən işə görə xüsusi əməkhaqqı hesablanması qaydalarını müəyyən edir.

Bəs kommunal təsərrüfat işçilərinin bayram günlərində gördüyü iş tabellərdə necə göstərilir?

Həmin iş saatları rəsmi olaraq qeydə alınırmı?

Əlavə ödənişlər hesablanırmı?

Əgər işçi bayram günündə çalışdırılırsa, onun qanunla nəzərdə tutulan ödəniş hüququ necə təmin edilir?

Əməkhaqqı hesablanması ilə bağlı səsləndirilən iddiaların araşdırılması üçün iş vaxtının uçotu sənədlərinin və ödəniş cədvəllərinin yoxlanılması zəruridir.

SÜPÜRGƏÇİLƏRİN SUSMASI PROBLEMİN OLMAMASI DEMƏK DEYİL!

Bu insanların bir çoxu ailəsini dolandırmaq, evinə çörək aparmaq üçün hər gün ağır fiziki əmək sərf edir.

Onlar səhər tezdən küçələrə çıxır, cəmiyyətin gündəlik həyatının görünməyən, lakin vacib işini yerinə yetirirlər.

Lakin heç bir işçinin dolanışıq ehtiyacı onun təhlükəsizlik hüququnun arxa plana keçirilməsinə əsas ola bilməz.

Süpürgəçi olmaq hüquqsuz olmaq demək deyil!

Əmək müqaviləsində hansı vəzifənin yazılmasından asılı olmayaraq, hər bir işçinin təhlükəsiz şəraitdə işləmək, əməyinin qarşılığını almaq və qanunla müəyyən olunmuş istirahət hüquqlarından istifadə etmək haqqı var.

DÖVLƏT ƏMƏK MÜFƏTTİŞLİYİ BU İDDİALARI ARAŞDIRMALIDIR!

Mövcud məlumatlar Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidməti və aidiyyəti qurumlar tərəfindən aşağıdakı məsələlərin yoxlanılmasını zəruri edir:

1. Kommunal təsərrüfat işçiləri bayram günlərində hansı hüquqi əsaslarla işə cəlb olunublar?
2. Onların faktiki işlədikləri saatlar əməkhaqqı sənədlərində düzgün əks etdirilibmi?
3. Bayram günlərinə görə qanunvericiliyə uyğun ödənişlər həyata keçirilibmi?
4. Yağışlı və küləkli hava şəraitində işlərin aparılması üçün risk qiymətləndirilməsi mövcuddurmu?
5. İşçilərin fərdi mühafizə vasitələri ilə təminatı hansı səviyyədədir?
6. Səs yazısında verilən göstərişlər hansı təhlükəsizlik tədbirləri nəzərə alınmaqla hazırlanıb?

Bu suallara ümumi və formal açıqlamalarla deyil, konkret sənədlərlə və yoxlama nəticələri ilə cavab verilməlidir.

TƏMİZ ŞƏHƏR İSTƏYİRİKSƏ, ƏVVƏL İNSAN ƏMƏYİNƏ HÖRMƏT ETMƏLİYİK!

Şəhərin abadlaşdırılması və təmiz saxlanılması vacib ictimai xidmətdir. Lakin həmin xidməti yerinə yetirən insanların təhlükəsizliyi ikinci plana keçirilə bilməz.

Heç bir süpürgəçi texnikanın alternativi kimi qiymətləndirilməməlidir.

Heç bir bayram günü işçinin qanunla qorunan əməkhaqqı hüququnun nəzərə alınmamasına bəraət qazandıra bilməz.

Heç bir rəhbər göstərişi işçinin həyatı və sağlamlığından üstün ola bilməz.

Küçədəki tullantını təmizləmək mümkündür. Bəs işçinin pozulmuş hüququnun, təhlükəyə məruz qalmış sağlamlığının əvəzini kim ödəyəcək?

Cəmiyyətin gözləntisi sadədir: kommunal xidmət göstərilsin, şəhər təmiz olsun, lakin bu iş insanların hüquqlarına və təhlükəsizliyinə hörmət edilməklə həyata keçirilsin.

İndi söz aidiyyəti qurumlarındır.

Texnikanın bacarmadığını süpürgəçidən tələb edən rəhbərlik, həmin süpürgəçinin təhlükəsizliyini və əməkhaqqını təmin etmək məsuliyyətini də üzərinə götürürmü?

Bu sualın cavabı təkcə kommunal təsərrüfat işçilərini deyil, bütövlükdə cəmiyyəti maraqlandırmalıdır.

Hazırladı : Yazıçı araşdırmaçı jurnalist Tural Ümid Akif oğlu